Pompa ciepła w starym domu – jak zamontować i na co zwrócić uwagę

Damian Czernik 7 minut czytania
Z tego tekstu dowiesz się

Czym są nowe Warunki Techniczne 2021?

Na co zwracać uwagę przy wymianie instalacji grzewczej w starym domu?

Czy pompa ciepła może współpracować z grzejnikami?

Istniejące budynki wymagają indywidualnego podejścia do kwestii termomodernizacji, w jednych najsłabszym ogniwem może być nieszczelna stolarka okienna a w drugich – nieefektywna izolacja dachu. Jednak, gdy mamy do czynienia w takich budynkach z bezklasowymi kotłami na paliwo stałe – niestety nie możemy iść na kompromisy i konieczna jest wymiana na nowe źródło ciepła. Dlatego w poniższym artykule podpowiadam, jak zamontować w starym domu pompę ciepła oraz na jakie kwestie techniczne zwrócić uwagę, zapraszam!

Nowe Warunki Techniczne 2021

Od 1 stycznia 2021 rok obowiązują nowe Warunki Techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Oznacza to, że od tego roku projektowane budynki muszą być cieplejsze oraz powinny aktywnie korzystać z odnawialnych źródeł energii. Zmiany prawne podyktowane są polityką energetyczną Unii Europejskiej – która zakłada zwiększenie efektywności energetycznej budynków oraz popularyzację odnawialnych źródeł energii. Finalnym celem Unii jest całkowita dekarbonizacja budownictwa do 2050 roku.

Unia Europejska zakłada spełnienie tego scenariusza pod warunkiem, że kraje członkowskie zobowiążą się do termomodernizacji starych budynków i opracują ścieżki rozwoju dla budownictwa energooszczędnego. O ile w przypadku projektowanych budynków jest to proste, to kwestia istniejących budynków wymaga zastosowania szczególnego podejścia. Mianowicie oprócz sukcesywnej termomodernizacji budynków, należy wziąć pod uwagę wymianę nieefektywnych źródeł ciepła i zastąpienie ich tymi – wykorzystującymi odnawialne źródła energii. Mówimy tutaj o zastosowaniu pomp ciepła do ogrzewania istniejących budynków, jednak taka kwestia wymaga szczególnego podejścia a przede wszystkim rozpoznania – jak funkcjonuje stara instalacja grzewcza.  

 

Powietrzna pompa ciepła

Przykład wykonania powietrznej pompy ciepła w istniejącym budynku – po przeprowadzonej termomodernizacji

Instalacja grzewcza w starym domu

Istniejąca instalacja grzewcza jest jednym z najistotniejszych elementów, na który należy zwrócić uwagę przy doborze pompy ciepła do starego domu. Przeważnie w takich budynkach funkcjonuje instalacja grzejnikowa, wykonana w systemie otwartym lub zamkniętym. Niestety instalacja otwarta, czyli grawitacyjna nie nadaje się do współpracy z pompą ciepła, ponieważ w tym układzie nie pracuje wysokotemperaturowy czynnik grzewczy. W konwencjonalnych urządzeniach grzewczych, gdzie mamy do czynienia z kotłem węglowym – występuje wysoka temperatura czynnika grzewczego sięgająca nawet 90 oC. 

Taka temperatura sprawa, że woda grzewcza w rurach pod wpływem rosnącego ciśnienia rozprowadza się samoczynnie do grzejników ściennych, bez konieczności stosowania pompy obiegowej. Niestety w pompach ciepła mamy do czynienia z czynnikiem niskotemperaturowym – o średniej temperaturze 35-55 oC. Jej rozprowadzenie nie będzie możliwe bez pompy obiegowej oraz instalacji c.o. w systemie zamkniętym. Stąd w starych instalacjach systemu otwartego w pierwszej kolejności należy zdemontować naczynie przelewowe i zamontować ciśnieniowe (membranowe) naczynie wzbiorcze w pomieszczeniu kotłowni – które będzie przejmować wahania ciśnienia w instalacji.

Pompa ciepła w starym domu

Usytuowanie jednostki zewnętrznej pompy ciepła w starym domu – na ścianie budynku – po przeprowadzonej termomodernizacji

Najpierw termomodernizacja – później wymiana źródła ciepła

Każdorazowo wymianę starego źródła ciepła na pompę ciepła, warto poprzedzić kompleksową termomodernizacją budynku. Jeśli nasze działania rozpoczniemy od np. wymiany stolarki okiennej i drzwiowej, ocieplenia strychu nieużytkowego lub izolacją ścian zewnętrznych skalną wełna mineralną (metoda lekką suchą lub mokrą) – możemy obniżyć dwukrotnie (a nawet trzykrotnie) zapotrzebowanie budynku na ciepło. Oczywiście każdy budynek należy rozpatrywać indywidualne i wymaga podjęcia różnych działań termomodernizacyjnych.

Dzięki takim działaniom, możemy później zastosować pompę ciepła o mniejszej mocy niż przed termomodernizacją budynku – co znowu przekłada się na koszty inwestycji, jak i sam czas zwrotu całej instalacji. Oczywiście każdorazową kalkulację kosztów może nam przybliżyć audyt energetyczny, który może wykonać projektant z uprawnieniami budowlanymi. Dzięki badaniu kamerą termowizyjną wskaże on newralgiczne miejsca budynku (o słabej izolacji) i zaproponuje moc pompy ciepła – po zrealizowanym dociepleniu budynku. 

Czy pompa ciepła może współpracować z grzejnikami?

To, co sprawia największy problem w doborze np. powietrznej pompy ciepła, to kwestia wyznaczenia mocy grzewczej pompy ciepła na podstawie temperatury zasilania. Jeśli istniejący kocioł pracował na czynniku wysokotemperaturowym np. 80 oC, to grzejnik którzy oddawał 1500 W mocy do pomieszczenia, to po wymianie źródła zasilania na pompę ciepła o parametrze zasilania na poziome 55 oC, osiągnie lekko ponad połowę swojej mocy tj. 800 W. Dlatego decyzję o pozostawaniu grzejników powinna zostać poparta wyborem takiej pompy ciepła, która w skrajnie zimowych temperaturach będzie potrafiła pokryć potrzeby cieplne budynku oraz osiągnąć odpowiednio wysoki parametr zasilania – bo wiadomo, moc grzewcza powietrznej pompy ciepła spada wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej. 

Zbyt niski parametr wody grzewczej spowoduje, że konieczne byłoby załączanie podczas niskich temperatur zewnętrznych dodatkowego podgrzewacza elektrycznego – grzałki, która uzupełni brakującą temperaturę zasilania. Dlatego tutaj inwestor może zdecydować się na wymianę grzejników na większe, które będą przystosowanie do pracy z czynnikiem niskotemperaturowym np. 45-55 oC – albo zastąpienie ogrzewania grzejnikowego podłogowym (choć nie zawsze jest to możliwe z uwagi na konieczność wykonania zaawansowanego remontu) albo wybór wysokotemperaturowej pompy ciepła, która osiąga temperaturę zasilania wody grzewczej ponad 60 oC.

Podsumowanie

Choć możliwości doposażenia starego domu w pompę ciepła jest wiele, to przede wszystkim powinniśmy brać pod uwagę nakłady inwestycje, bo te w zależności od wariantu są różnicowane. Przykładowo, wykonanie ogrzewania podłogowego w starym budynku może generować największe koszty. Jeżeli jednak termomodernizacja budynku jest tak zawansowana, że dochodzi się praktycznie do samych murów np. z izolacją fundamentów – wówczas wykonanie ogrzewania podłogowego nie będzie tak kłopotliwe i drogie. Niemniej każdy dobór pompy ciepła do starego domu warto skonsultować z wykonawcą a jeszcze lepiej – z projektantem branżowym, który może wykonać audyt energetyczny, oszacuje moc pompy ciepła oraz zaproponuje kilka modeli pomp ciepła, spełniające nasze kryteria.  


Przeczytaj, jeśli myślisz o remoncie zabytkowego domu: Remont zabytku.

Opinie

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Polecamy również:

Ocieplenie dachu – rozmowa z ekspertem

Jak ocieplić dach? Dlaczego warto użyć wełny skalnej zamiast pianki natryskowej PUR? Czemu więźba powinna odstać? Na te pytania odpowiada ekspert.