Budujemy

Budujemy dom energooszczędny – z jakich materiałów?

Damian Czernik ok. 9 minut czytania

Budynki energooszczędne są nowoczesne, komfortowe i niedrogie w eksploatacji. Projekt i budowa takiego domu wymagają przestrzegania wielu kluczowych zasad, zwłaszcza w kwestii budowy i ocieplania ścian zewnętrznych. Jak osiągnąć standard energooszczędny i jakich materiałów użyć do jego budowy? Praktyczne informacje prezentujemy poniżej.

Budownictwo energooszczędne z każdym rokiem zyskuje na popularności. To zasługa zaostrzających się przepisów prawnych i rosnącej świadomości ekologicznej. Za sprawą unijnej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, od 2021 r. nowe budynki muszą być zbliżone do standardu energetycznego. Choć od zmian dzieli nas jeszcze kilka lat, już teraz coraz więcej inwestorów decyduje się na rozwiązania energooszczędne. Stawiają oni na cieplejsze materiały termoizolacyjne, nowoczesne źródła ciepła i wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. Działa to również w drugą stronę: coraz więcej wykonawców reklamuje swoje usługi związane z budową domów energooszczędnych. Jeśli planujemy budowę takiego domu, warto zwrócić uwagę na kluczowy parametr, który decyduje o standardzie budynku: współczynnik przenikania ciepła.

Nie tylko lambda

Na rynku materiałów ociepleniowych można obecnie znaleźć wiele różnych produktów przeznaczonych do termoizolacji, a każdy z nich posiada różne parametry. Tym najważniejszym, na który zwracają uwagę inwestorzy w poszukiwaniu najlepszego materiału, jest współczynnik przewodzenia ciepła, oznaczany symbolem zwanym lambdą. Parametr ten określa wartość przewodzenia ciepła danego materiału. Zasada jest prosta – im niższy współczynnik przewodzenia ciepła, tym lepsze jest jego „blokowanie”, a co za tym idzie – materiał ma lepsze właściwości termoizolacyjne. Jednak to opór ciepła decyduje o tym, jak dużo ucieka ciepła przez przegrodę. A on zależy z kolei od grubości materiału izolacyjnego i jego współczynnika przewodzenia ciepła.

Czy rzeczywiście współczynnik przewodzenia ciepła to najważniejszy i jedyny wyznacznik tego, czy izolacja jest dobra i będzie służyć przez wiele lat? Według ekspertów budowlanych – nie. Zwracają oni uwagę na to, że materiały izolacyjne posiadają także inne, niezwykle ważne w eksploatacji właściwości, które mają wpływ na komfort mieszkania, bezpieczeństwo, zdrowie czy efektywność energetyczną – to niepalność, paroprzepuszczalność, która zapobiega powstawaniu grzybów czy pleśni, stabilność wymiarowa i odporność na zmienne warunki atmosferyczne.

Ściany w domu energooszczędnym

Wybór rodzaju ścian zewnętrznych jest ważną kwestią w kontekście projektowania budynku energooszczędnego. Przede wszystkim dlatego, że przez ściany ucieka blisko 20–30 proc. całkowitej energii cieplnej. Jeśli w budynku uwzględnimy wykonanie centrali wentylacyjnej z odzyskiem ciepła, udział ścian zewnętrznych w bilansie strat ciepła może przekroczyć 30 proc.

Rys. 1. Zestawienie strat energii cieplnej w przykładowym budynku wybudowanym zgodnie z WT-2017

Jeśli chcemy spełnić wymagania budownictwa energooszczędnego, powinniśmy postawić na ściany warstwowe, ponieważ umożliwiają one zastosowanie odpowiedniej grubości materiału termoizolacyjnego. Przykładem ściany energooszczędnej jest konstrukcja wykorzystująca bloczki z pustaków ceramicznych grubości 25 cm oraz styropianu grafitowego grubości 20 cm i współczynniku przewodzenia ciepła λ = 0,033 W/(m·K). Drugą propozycją jest ściana z bloczków z betonu komórkowego grubości 30 cm oraz płyt z wełny skalnej grubości 15 cm i współczynniku przewodzenia ciepła λ = 0,035 W/(m·K). Natomiast w technologii szkieletowej energooszczędnym rozwiązaniem jest ściana wypełniona wełną skalną grubości 20 cm i współczynniku przewodzenia ciepła λ = 0,035 W/(m·K) – zabezpieczona od zewnątrz dodatkową warstwą z płyt z wełny skalnej grubości 5 cm i współczynniku przewodzenia ciepła λ = 0,037 W/(m·K). We wszystkich rozwiązaniach możliwe jest osiągnięcie ściany energooszczędnej o współczynniku nie większym niż 0,15 W/(m²·K). Taka warstwę izolacji powinno się stosować na wszystkich ścianach zewnętrznych wokół ogrzewanej części domu oraz na ścianach dzielących budynek z nieogrzewanymi przestrzeniami, np. z garażem.

By izolacja w domu energooszczędnym spełniała swoje zadanie, musi zostać prawidłowo wykonana. Chodzi o uniknięcie ryzyka wystąpienia mostków cieplnych w trakcie wykonawstwa. Szczeliny większe niż 2 mm, które mogą powstać na etapie klejenia płyt styropianowych do fasady budynku, należy uzupełnić klinowymi wycinkami z tego samego materiału. Alternatywnie, możemy je uszczelnić za pomocą pianki poliuretanowej. Jeśli projekt budowlany zakłada kołkowanie wełny skalnej, poprośmy wykonawcę o zastosowanie kołków chroniących przed powstaniem mostków cieplnych – z małym trzpieniem i zatyczkami z materiału izolacyjnego. Dużo uwagi poświęćmy newralgicznym miejscom budynku. Są to połączenia płyty balkonowej ze stropem, wieńce, nadproża, ościeża otworów okiennych i drzwiowych. Wszystkie te miejsca wymagają starannego ocieplenia i uszczelniania w trakcie robót.

Podsumowanie

Koszt budowy domu w standardzie energooszczędnym w porównaniu z domem zbudowanym zgodnie z obowiązującymi przepisami budowalnymi (WT-2017) jest wyższy o 10–15 proc. Wyższe koszty budowy wynikają z konieczności zwiększenia izolacji cieplnej przegród zewnętrznych, zastosowania trójszybowych okien, niskotemperaturowego systemu grzewczego oraz wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Dzięki tym rozwiązaniom budynki energooszczędne zużywają nawet 4 razy mniej energii niż budynki istniejące. W zależności od przyjętych rozwiązań szacuje się, że czas zwrotu z tytułu uzyskania standardu energooszczędnego w porównaniu z konwencjonalnym nie przekracza 10 lat. Gdy uwzględnimy rosnące ceny energii i paliw, zwrot z inwestycji będzie szybszy. Wartość rynkowa takiego domu z biegiem lat z pewnością będzie rosnąć, gdy zaopatrzymy go w świadectwo charakterystyki energetycznej, które weryfikuje standard budynku. Wówczas jego sprzedaż z pewnością nie przyniesie strat.